Cele lekcji
- Nauczysz się czytać symbol zaworu rozdzielającego.
- Poznasz oznaczenia przyłączy zaworów.
- Dowiesz się, czym są elektrozawory i jaką rolę pełni sterownik PLC.
Jak czytać symbol zaworu rozdzielającego
Przepływem powietrza sterują zawory rozdzielające. Zawór rozdzielający przedstawia się jako zespół kwadratów, przy czym poszczególne kwadraty określają położenie elementu sterującego (stan zaworu rozdzielającego).
Liczba przyłączy w kwadracie wskazuje, ile dróg zawiera zawór rozdzielający. Linie wskazują połączenie między przyłączami, a strzałki – kierunek przepływu powietrza. Wylot powietrza do atmosfery oznacza się za pomocą trójkąta. Jeżeli wylot jest zabudowany na stałe w elemencie i nie ma możliwości przyłączenia do niego odpowietrznika, filtra lub tłumika, trójkąt rysuje się bezpośrednio obok kwadratu, bez wykazywania podłączenia.
Oznaczenia przyłączy
| Rodzaj przyłącza | Oznaczenie literowe | Oznaczenie cyfrowe |
|---|---|---|
| Przyłącza robocze | A, B, C | 2, 4, 6 |
| Przyłącze zasilające | P | 1 |
| Przyłącza odpowietrzające | R, S | 3, 5 |
| Przyłącza sterujące | X, Y, Z | 12, 14, 16 |
Oznaczenie typu zaworu, np. 5/2, czyta się jako: 5 dróg (przyłączy) / 2 położenia.
Rodzaje zaworów rozdzielających
Elementy i urządzenia układów napędowych można przedstawić na rysunkach w mniej lub bardziej uproszczony sposób lub za pomocą umownych symboli. Symbole te – zawarte w normie PN-ISO 1219-1 – w sposób bardzo uproszczony oddają istotę konstrukcji i sposobu działania przedstawionych elementów.
Zawory elektropneumatyczne
W układach elektropneumatycznych zawory rozdzielające sterowane są elektromagnesami (cewkami). Wyróżnia się zawory monostabilne (z powrotem sprężynowym) oraz bistabilne (z pamięcią położenia).
Sterownik PLC w układach elektropneumatycznych
Omawiając sterowanie układów elektropneumatycznych należy również powiedzieć, że obwód elektryczny może być wyposażony w sterownik przemysłowy, tzw. sterownik PLC. Takie rozwiązanie jest najbardziej klasyczne i wygodne. Stosuje się je bardzo często w skomplikowanych układach automatyki wykorzystujących m.in. pneumatykę.
Sterownik PLC jest programowalny, dzięki czemu można z góry narzucić sposób działania układu pneumatycznego i jego reakcji na dane zmiany. Poprzez napisanie programu można w pełni zautomatyzować dany proces, który może się cyklicznie powtarzać, bądź zautomatyzować go w połowie – tak aby każda kolejna czynność (cykl) była wznawiana przez użytkownika.
Wejścia sterownika PLC są połączone najczęściej z czujnikami wykrywającymi położenia członów napędów, tak aby system był w stanie reagować na te informacje. Na ich podstawie realizowany jest program. Wyjścia sterownika są zintegrowane z przekaźnikami, które sterują pracą zaworów wyzwalanych elektromagnesem.
Zasady rysowania schematu
Symbole wszystkich elementów tworzących układ pneumatyczny rysowane są na schematach zgodnie z ustaloną zasadą: od dołu do góry – elementy przygotowania powietrza, elementy wejściowe, elementy przetwarzające sygnały, elementy sterujące, elementy zmieniające prędkość tłoczyska, elementy wykonawcze.
