Cele modułu

• Poznasz pięć poziomów utrzymania obowiązujących w Polsce.
• Dowiesz się, które poziomy mają charakter zapobiegawczy, a które naprawczy.
• Zrozumiesz, gdzie i przez kogo wykonywane są poszczególne poziomy.

Podstawa prawna

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 października 2005 r. w sprawie ogólnych warunków technicznych eksploatacji pojazdów kolejowych definiuje pięć poziomów utrzymania pojazdów kolejowych. Częstotliwość oraz zakres prac określa Dokumentacja Systemu Utrzymania (DSU) danego pojazdu.

Poziomy P1–P3 mają charakter zapobiegawczy — zapewniają zdolność pojazdu do gotowości eksploatacyjnej. Poziomy P4–P5 mają charakter naprawczy i służą naprawie elementów, które uległy uszkodzeniu bądź utraciły swoje własności eksploatacyjne.

Przeglądy poziomu 1 i 2 monitorują kondycję techniczną pojazdu podczas czynnej eksploatacji. Przeglądy poziomu 3, 4 i 5 wymagają czasowego wyłączenia pojazdu z eksploatacji.

Poziom utrzymania 1

Charakterystyka: czynności sprawdzające lub monitoring dokonywane przed wyjazdem pojazdu na linię, w czasie jazdy lub po zjeździe. Część czynności może być wykonywana przez pracowników przewoźnika (maszynistę, rewidenta) albo przy użyciu automatycznych urządzeń pokładowych lub przytorowych.

Zakres prac:

• ocena stanu zasadniczych zespołów, podzespołów i układów pojazdu mających wpływ na bezpieczeństwo ruchu,
• zaopatrzenie pojazdu w materiały eksploatacyjne (smary, piasek do piasecznic, płyny),
• ewentualna wymiana zużytych elementów szybko zużywających się — wstawek hamulcowych, ślizgów odbieraków prądu.

Obsługa P1 obejmuje co najmniej: oględziny instalacji SHP i sprawdzenie działania tego zabezpieczenia, sprawdzenie stanu i działania instalacji łączności radiowej oraz układu radio-stop, oględziny zespołu prędkościomierza. Wykonywana zazwyczaj co kilka dni.

Resurs przeglądowy: wyrażony w kilometrach albo jednostkach czasu.

Poziom utrzymania 2

Charakterystyka: czynności zapobiegające przekroczeniom limitów zużycia, wykonywane na specjalistycznych stanowiskach, w przerwach między kolejną planowaną eksploatacją. Wykonywana co kilkadziesiąt dni.

Zakres prac:

• szczegółowa ocena stanu technicznego pojazdu przez sprawdzenie działania jego obwodów, oględziny podzespołów dostępnych bez demontażu, przewidziane w dokumentacji badania diagnostyczne,
• naprawy dokonywane przez wymianę standardowych elementów.

Poziom utrzymania 3

Charakterystyka: czynności zapobiegające przekroczeniom limitów zużycia, wykonywane na specjalistycznych stanowiskach, z wyłączeniem pojazdu z planowanej eksploatacji.

Zakres prac:

• szczegółowa ocena stanu technicznego przez sprawdzenie działania obwodów, oględziny podzespołów dostępnych także po demontażu, badania diagnostyczne wynikające z DSU,
• planowe wymiany podzespołów oraz niewielkie naprawy zespołów i podzespołów funkcjonalnych wykonywane na wyspecjalizowanych stanowiskach.

Poziom utrzymania 4

Charakterystyka: czynności z zakresu utrzymania naprawczego wykonywane w zakładach posiadających zaplecze techniczne i stanowiska pomiarowe.

Zakres prac:

• szczegółowe sprawdzenie stanu technicznego podzespołów i zespołów połączone z ich demontażem z pojazdu,
• planowe wymiany podzespołów i zespołów,
• naprawy zespołów i podzespołów wykonywane w wyspecjalizowanych warsztatach.

Resurs przeglądowy: w kilometrach i jednostkach czasu, z koniecznością określenia wartości maksymalnych.

Poziom utrzymania 5

Charakterystyka: czynności mające na celu podniesienie standardu pojazdu lub jego odnowienie, wykonywane w wyspecjalizowanych zakładach lub u producenta.

Zakres prac:

• demontaż zespołów i podzespołów z pojazdów i ich wymiana na nowe lub zregenerowane,
• modyfikacje nadwozi pojazdów kolejowych i układów biegowych.

Obsługi P4 i P5 nazywane są naprawami i wykonywane są co kilka lat.

Cykl przeglądowo-naprawczy w praktyce

Utrzymanie pojazdów kolejowych powinno być wykonywane przez podmioty posiadające wykwalifikowanych pracowników, zaplecze techniczne oraz warunki organizacyjne.

Zapamiętaj

Granica przebiega między P3 a P4: do P3 mówimy o utrzymaniu, od P4 o naprawie. P1 i P2 wykonuje się bez wyłączania pojazdu z eksploatacji, P3–P5 z wyłączeniem.