Cele modułu
- Poznasz potoczną i techniczną definicję niezawodności.
- Odróżnisz niezawodność od jakości i od trwałości.
- Dowiesz się, z jakich składowych zbudowana jest niezawodność.
Dwie definicje
Potocznie niezawodność to „cecha kogoś lub czegoś, na kim/czym zawsze można polegać, ponieważ zawsze zachowuje się lub działa tak, jak się oczekuje”.
Technicznie niezawodność to prawdopodobieństwo, że obiekt będzie zdatny do pracy w przedziale czasu [0, t], przy założonych warunkach eksploatacji. Inaczej: zdolność systemu, produktu lub komponentu do wykonywania wymaganej funkcji w określonych warunkach i przez określony czas bez awarii.
Niezawodność obiektu technicznego
Niezawodność obiektu technicznego to jego zdolność do spełniania wymagań oraz prawdopodobieństwo spełniania wymagań stawianych przez użytkownika. Obiektom technicznym stawia się następujące wymagania:
- w procesie eksploatacji obiekt nie może ulec uszkodzeniu,
- obiekt musi przystępować terminowo do realizacji swoich funkcji,
- obiekt realizuje bezawaryjnie funkcje w wymaganym czasie,
- występujące uszkodzenia nie mogą powodować zagrożenia bezpieczeństwa ludzi, zniszczenia systemów technicznych i środowiska,
- czas naprawy obiektu ma być minimalny,
- wszelkie rodzaje obsługi i kontrole powinny być niezbyt częste i krótkotrwałe.
Niezawodność jest właściwością kompleksową i obejmuje:
- nieuszkadzalność,
- przechowywalność,
- naprawialność.
W eksploatacji pojazdów szynowych niezawodność rozpatruje się przeważnie w aspektach: nieuszkadzalności, gotowości, bezpieczeństwa i efektywności.
Jakość a niezawodność
Jakość to pewien stopień nierozerwalnych z danym wyrobem cech, który jednocześnie spełnia wymagania określonej grupy odbiorców. Jakość produktu odnosi się najczęściej do cech jakości technologicznej:
- funkcjonalności — stopnia i zakresu realizacji oczekiwanych funkcji,
- praktyczności — komfortu użytkowania, łatwości obsługi i konserwacji, ergonomiczności,
- niezawodności i zdolności do pracy bezusterkowej,
- trwałości — okresu zachowania cech użytkowych,
- bezpieczeństwa użytkowania.
Niezawodność bywa klasyfikowana jako „zmiana jakości w czasie”. Różnica jest taka, że jakość pokazuje, jak dobrze obiekt spełnia swoją funkcję, podczas gdy niezawodność pokazuje, jak dobrze obiekt zachowuje swój pierwotny poziom jakości w czasie, w różnych warunkach.
Trwałość
Trwałość opisuje proces stopniowej degradacji, aż do momentu przekroczenia granicznych wartości dopuszczalnych, określonych w przepisach technicznych. Niezawodność jest z trwałością ściśle powiązana.
Niezawodność jako misja przedsiębiorstwa
Jakość jest wynikiem wysiłków wszystkich. Przykład Toyoty pokazuje, z czego wynika reputacja niezawodnego producenta:
- konserwatywna inżynieria — wybieranie sprawdzonych, trwałych rozwiązań zamiast ryzykownych nowinek,
- rygorystyczna kontrola jakości — monitorowanie każdego etapu produkcji,
- wysoka jakość materiałów i podzespołów odpornych na zużycie,
- dbałość o detale — ciągłe drobne ulepszenia wprowadzane przez wszystkich pracowników,
- perspektywa długoterminowa — inwestowanie w jakość z myślą o zaufaniu klienta.
Zapamiętaj
Niski poziom jakości globalnej (błędy projektowe, wady wykonawcze, brak kontroli jakości) zwiększa prawdopodobieństwo defektów i awarii, a w konsekwencji podnosi ryzyko i koszty eksploatacyjne.