Cele modułu

• Poznasz różnicę między podejściem opartym na regulacjach a podejściem opartym na ryzyku.
• Zrozumiesz proces zarządzania ryzykiem w systemie kolei.
• Dowiesz się, dlaczego sama certyfikacja nie zapewnia bezpiecznej integracji.

Dwa podejścia do bezpieczeństwa

• Podejście oparte na regulacjach: „Przestrzegam jedynie istniejących regulacji”.
• Podejście oparte na ryzyku: „Przestrzegam istniejących regulacji, ale także przewiduję, co złego może się wydarzyć, i reaguję”.

Podejście do zarządzania bezpieczeństwem oparte na ryzyku jest podstawą kultury bezpieczeństwa.

Proces zarządzania ryzykiem

Proces przebiega cyklicznie: identyfikacja zagrożeń → ocena, czy ryzyko jest dopuszczalne → wdrożenie środków kontroli ryzyka → ponowna ocena dopuszczalności ryzyka.

Zarządzanie ryzykiem w systemie kolei

W systemie kolei zarządzanie ryzykiem realizowane jest na trzech poziomach:

• zarządzanie ryzykiem operacyjnym przez zarządców infrastruktury i przewoźników — CSM w sprawie wymagań dla Systemów Zarządzania Bezpieczeństwem,
• monitorowanie skuteczności środków kontroli ryzyka — CSM Monitoring,
• zarządzanie ryzykiem zmian — rozporządzenie 402/2013.

Nowy pojazd to zmiana w systemie kolei

• Wprowadzenie nowego pojazdu do eksploatacji lub modernizacja pojazdu już eksploatowanego to zmiana w systemie kolei.
• Za zarządzanie ryzykiem takiej zmiany odpowiadają producent pojazdu i przewoźnik.
• Certyfikacja taboru na zgodność z TSI (lub przepisami krajowymi) to jeden ze środków kontroli ryzyka — nie całość.
• Bezpieczna integracja każdej zmiany w systemie kolei to zapewnienie, że jej wprowadzenie nie spowoduje niedopuszczalnego ryzyka.

Dlaczego certyfikacja nie wystarczy

• TSI nie zawierają jeszcze kompletu wszystkich wymogów dla pojazdów.
• TSI mogą nie pokrywać wszystkich zagrożeń ze względu na specyfikę projektu.
• Niezbędne mogą być bardziej szczegółowe rozwiązania niż wymagania zawarte w TSI.
• Brak pełnej zgodności może oznaczać konieczność wprowadzenia ograniczeń i warunków użytkowania.

Ogólny schemat homologacji

Ścieżka prowadzi od wymagań (TSI, wymagania krajowe, CSM w zakresie wyceny i oceny ryzyka), przez certyfikaty i deklaracje WE weryfikacji podsystemów oraz deklarację o dopuszczalnym poziomie ryzyka, do zgodności pojazdu z wymaganiami zasadniczymi i wydania zezwolenia.

Warto zapamiętać: pojazd trakcyjny składa się z podsystemu Tabor oraz podsystemu Sterowanie – urządzenia pokładowe. Pojazd nietrakcyjny składa się wyłącznie z podsystemu Tabor.

Zapamiętaj

Certyfikat mówi „spełniono wymagania”. Bezpieczna integracja odpowiada na inne pytanie: „czy po wprowadzeniu tej zmiany cały system nadal jest bezpieczny”. To dwie różne rzeczy i obu trzeba dopilnować.