Cele lekcji

• Dowiesz się, dlaczego sprężone powietrze trzeba uzdatniać.
• Poznasz budowę i działanie filtra, zaworu redukcyjnego i smarownicy.
• Rozpoznasz symbol zespołu przygotowania powietrza.

Dlaczego powietrze trzeba uzdatniać

Powietrze atmosferyczne pobierane do wytwarzania sprężonego powietrza zawiera różne zanieczyszczenia w postaci cząstek ciał stałych (kurz, sadza, pyłki), wody i roztworów substancji chemicznych. Ponadto w trakcie sprężania do sprężonego powietrza dostają się pewne ilości oleju użytego do smarowania sprężarki, stanowiąc dodatkowe zanieczyszczenia i niekorzystnie oddziałując na uszczelnienia elementów pneumatycznych.

Zanieczyszczenia przedostające się wraz ze sprężonym powietrzem do układów pneumatycznych mogą być przyczyną różnych zakłóceń w pracy urządzeń i przebiegu procesów produkcyjnych.

Zadaniem zespołu przygotowania powietrza jest odfiltrowanie transportowanych rurociągiem zanieczyszczeń, zredukowanie ciśnienia zasilania do potrzebnej w układzie wartości, a także – jeżeli jest to wymagane ze względu na potrzebę smarowania elementów układu – nasycenie sprężonego powietrza mgłą olejową.

Zespół przygotowania powietrza składa się z reguły z filtru, zaworu redukcyjnego i smarownicy.

Filtr powietrza

W filtrze powietrza wpływające powietrze zostaje wstępnie zawirowane. Duże zanieczyszczenia, takie jak cząstki rdzy, krople wody lub oleju, pod wpływem siły odśrodkowej wyrzucane są na ściany zbiornika i płytę oddzielającą i mogą być wydalone przez zawór spustowy znajdujący się w spodzie zbiornika. We wkładzie filtrującym zostają zatrzymane inne zanieczyszczenia, odpowiednio do wielkości porów. Wymienne wkłady filtrujące wykonywane są jako siatki z brązu, mosiądzu lub stali, a dla wyższych wymagań – ze spieku metalowego, spiekanego sztucznego tworzywa lub ceramiki.

Zawór redukcyjny

Zadaniem zaworów redukcyjnych jest dostarczenie do odbiornika sprężonego powietrza o stałym ciśnieniu. Działanie regulacyjne dokonuje się dzięki membranie, na którą z jednej strony działa ciśnienie robocze, a z drugiej – siła sprężyny, nastawiana za pomocą gwintowanego trzpienia. W przypadku nadmiernego wzrostu ciśnienia roboczego membrana oddala się od popychacza, otwierając otwór do atmosfery (zawór redukcyjny z otworem odpowietrzającym). Wartość ciśnienia roboczego pokazywana jest przez manometr.

Smarownica

Smarownice pneumatyczne służą do wprowadzania środka smarnego do sprężonego powietrza. Działają na zasadzie zwężki Venturiego – w wyniku zmniejszenia przekroju przewodu w strumieniu tworzy się podciśnienie. Efekt ten powoduje zassanie oleju ze zbiornika do rurki rozpylacza, gdzie zostaje on rozpylony, tworząc tzw. mgłę olejową. Za pomocą zaworu dozującego można nastawiać ilość kropli oleju wprowadzanych do strumienia powietrza.

Symbol zespołu przygotowania powietrza

Szczegółowy i uproszczony symbol zespołu przygotowania powietrza, zawierającego filtr z ręcznym spustem kondensatu, zawór redukcyjny z manometrem i smarownicę pneumatyczną. Pionowa strzałka oznacza spust kondensatu.

Zapamiętaj

Kolejność w zespole przygotowania powietrza jest zawsze taka sama: filtr → zawór redukcyjny → smarownica. Odwrócenie kolejności spowoduje, że olej zostanie zatrzymany przez filtr.