Cele modułu
- Zrozumiesz, czym jest interoperacyjność i po co ją wprowadzono.
- Poznasz akty prawne tworzące ramy systemu kolei w UE.
- Zapamiętasz sześć wymagań zasadniczych.
Polityka Unii Europejskiej w obszarze kolei
Polityka UE wobec kolei opiera się na dwóch filarach: liberalizacji rynków usług transportu kolejowego oraz interoperacyjności i bezpieczeństwie.
Czym jest interoperacyjność
Interoperacyjność to zdolność różnych systemów, urządzeń, organizacji lub aplikacji do skutecznej współpracy, wymiany danych i ich wzajemnego rozumienia — bez dodatkowych konwersji czy interwencji.
W praktyce na kolei oznacza to homogeniczność charakterystyki systemów technicznych i spójność procedur operacyjnych tak, aby:
- tym samym taborem i personelem można było świadczyć usługi transgraniczne,
- tym samym taborem i personelem można było świadczyć usługi transportowe w każdym innym państwie członkowskim.
Ramy prawne
System opiera się na trzech aktach podstawowych, z których wynikają dokumenty wykonawcze:
- Dyrektywa w sprawie interoperacyjności systemu kolei w Unii Europejskiej → z niej wynikają Techniczne Specyfikacje Interoperacyjności (TSI).
- Dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa systemu kolei w Unii Europejskiej → z niej wynikają Wspólne Metody Oceny Bezpieczeństwa (CSM).
- Rozporządzenie w sprawie Agencji Kolejowej Unii Europejskiej.
Sześć wymagań zasadniczych
Dyrektywa 2016/797 w sprawie interoperacyjności definiuje „system kolei” oraz wymagania zasadnicze, które ten system ma spełniać:
- Bezpieczeństwo
- Niezawodność i dostępność
- Zdrowie
- Ochrona środowiska naturalnego
- Zgodność techniczna
- Dostępność dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się
Instytucje
- Agencja Kolejowa Unii Europejskiej (ERA) — poziom unijny.
- Krajowy Organ ds. Bezpieczeństwa — w Polsce jest nim Prezes Urzędu Transportu Kolejowego (UTK).
Zapamiętaj
Interoperacyjność nie jest celem samym w sobie — jest warunkiem tego, żeby ten sam pociąg i ta sama załoga mogli przekroczyć granicę bez wymiany lokomotywy, maszynisty i dokumentów.