Cele modułu

• Poznasz historyczną rolę kolei w poprawie warunków środowiskowych.
• Zobaczysz współczesne rozwiązania ograniczające oddziaływanie kolei.
• Dowiesz się o nowych technologiach niskoemisyjnych w polskim taborze.

Kolej zamiast zaprzęgów konnych

Kolej zastąpiła mało efektywne i nieekologiczne rozwiązania. Masowe wykorzystanie zaprzęgów konnych oznaczało w miastach błoto i odór, problemy higieniczne i zdrowotne. Tramwaj konny — na zdjęciu zabytkowy egzemplarz z 1876 roku — był rozwiązaniem, które kolej szynowa wyparła.

Rewolucja przemysłowa

Lokomotywa „Northumbrian”, skonstruowana przez George’a i Roberta Stephensonów na trasie Liverpool–Manchester, symbolizuje przełom: zmniejszenie kosztów podróży, poprawę higieny i zwiększenie możliwości przewozowych.

Metro i jego ekologiczna ewolucja

Metro w Londynie — najstarsza kolej podziemna świata — przeszło drogę od trakcji parowej do w pełni elektrycznej, co jest modelowym przykładem ekologicznej ewolucji systemu transportowego.

Kształtowanie środowiska w celu zmniejszenia kosztów i zużycia energii

Budowle inżynierskie takie jak wiadukt Landwasser pokazują, że przemyślane prowadzenie trasy pozwala jednocześnie ograniczyć zużycie energii i wpisać infrastrukturę w krajobraz.

Ułatwienia migracji zwierząt

Linie kolejowe przecinają korytarze ekologiczne. Standardem stają się przejścia dla zwierząt — górne i dolne — umożliwiające migrację bez kolizji z ruchem kolejowym.

Zamknięte toalety w pociągach — systemy podciśnieniowe

System podciśnieniowy zasysa odpady do zbiornika pod podłogą, wykorzystując próżnię generowaną przez wentylator o mocy 1–2 kW. Standardowa pojemność to 200–500 litrów na wagon — wystarczająco na około 300 pasażerów.

Działa to jak odkurzacz przemysłowy: po naciśnięciu przycisku podciśnienie rzędu −0,5 bara wciąga zawartość bez rozprysków. Do spłukania zużywany jest tylko 1 litr wody, mieszany z chemią antybakteryjną neutralizującą zapachy.

Nowe technologie na paliwa odnawialne i niskoemisyjne

Lokomotywy wodorowe wykorzystują ogniwa paliwowe do napędu — generują energię elektryczną z wodoru, emitując jedynie parę wodną. W Polsce pierwszą homologację na taki pojazd uzyskała lokomotywa PESA SM42-6Dn Hydrogen.

Zapamiętaj

Kolej nie tylko podlega wymaganiom środowiskowym — historycznie sama była narzędziem poprawy warunków środowiskowych i zdrowotnych. Ten argument bywa niedoceniany w dyskusji o inwestycjach kolejowych.